پیش دبستان اساس آموزش پیش دبستانی، یعنی آمادگی

تصور کنید ۱۲ سال آموزش در مدرسه بسان ساختن یک ساختمان ۱۲ طبقه باشد، هرچند محکمی و استواری طبقه اول (کلاس اول) مهم و ضروری است اما یک ساختمان استوار نیازمند چارچوب و فونداسیون خوب است که اهمیت حضور در مقطع پیش از دبستان مانند داشتن یک اسکلت بندی مناسب در ساخت ساختمان آموزش است .
پژوهش ها نشان می دهند بیش از ۸۰ درصد از شخصیت کودک در ۶ سال اول زندگی شکل می گیرد بر همین اساس بسیاری از پژوهشگران، بر آموزش مهارت های پیش دبستانی (قبل از ۶ سالگی) تاکید دارند.

هر چه کیفیت آموزش استانداردتر باشد کودکان آمادگی بهتری برای یادگیری خواهند داشت. شاید بی دلیل نیست که دوره ی پیش از دبستان را آمادگی می گفتند. امروزه رشد همه جانبه کودکان و برآوردن نيازهاي اجتماعي، جسماني، اخلاقي و عاطفي و هوشي آنان مورد توجه پژوهشگران تعليم و تربيت است براین اساس دوران کودکی برای رشد هوش بسیار ضروری است وچنان چه آموزش ها و محرک های لازم ومناسب در این دوره ارائه نگردد در دوره های بعدی محرکات وآموزش ها تأثیرات کمتری در تغییر پذیری فرد داشته وبا تلاش هایی که به منظور جبران به عمل آید فقط ۵۰ درصد فرصت از دست رفته، قابل جبران خواهد بود.
فروبل اعتقاد داشت که سال هاي اوليه زندگي، سال هايي است که پايه و اساس تحول سال هاي بعدي را تشکيل مي دهد او بر ضرورت توجه به آمادگي هاي رواني- حرکتي کودکان در دوره پيش از دبستان تاکيد کرده است. فروبل سعي کرده است ابتدا سالهاي اوليه کودکي را به عنوان مرحله ايده آلي براي يادگيري مهارت هاي حرکتي بشناساند، سپس قابليت ها و توانايي هاي کودکان را از نظر آموزش و يادگيري مهارت هاي رواني – حرکتي مد نظر قرار دهد. آموزش و پرورش در دوران اولیه کودکی برنامه ای است برای کودکان ۳ تا ۶ سال که در دوره ی پیش از دبستان هستند. برنامه ای است برمبنای”رشد مهارت های” خواندن، نوشتن و حساب کردن، “نه یادگرفتن” خواندن و نوشتن. این بدین معنی است که مهارت های آموزشی پیش از دبستان کودک را با مهارت های بنیادی خواندن و نوشتن آماده می سازد آن هم نه بصورت آموزش مستقیم تا در پایه های بالاتر برای یادگیری مجهزتر شود. آموزش پیش از دبستان به کودک کمک می کند تا در تعامل با محیط، مشارکت فعال در فعالیتهای گروهی و توانایی حل مسائل، خلاق و موثرتر عمل کند. این آموزش ها از طریق گوش دادن، نقاشی، بازی و دیدن نمایش و فیلم میسر است. نه با انجام تکالیف درسی یا آموزش مستقیم خواندن و نوشتن کلمات.
آموزش و مهارت هایی چون آواشناسی کلمات و تشخیص صدا و آوای اول و آخر هر کلمه که عامل مهمی جهت شناسایی درست حروف و در نتیجه کلمات است، گوش دادن هوشمندانه ، سخن گفتن ، رعایت نوبت ، پذیرش فرهنگ های گوناگون ، آموزش اطلاعات عمومی، آموزش صحیح رفتار و قوانین اجتماعی ، تعاملات مناسب با همسالان، تطابق و سازگاری با گروه و … همگی عواملی هستند که به عنوان آموزش پیش از دبستان، پیش نیاز مهم و اساسی برای ورود به پایه های بالاترند. اینها، همگی کودک را در مهمترین دوره رشدی خودش یاری می کند. کودک برای یادگیری خواندن، نوشتن و حساب کردن نیاز به مهارت هایی دارد که باید قبل از ورود به دبستان با آنها آشنایی پیدا کند. قسمتی از فعالیت های آموزش پیش از دبستان به پرورش این موارد می پردازد.

کودکی که در محیط خانه فقط در کنار مادر به سر می برد، خانواده یا بهتر است بگوئیم آغوش مادرانه را تنها نقطه امن برای خود به حساب می آورد. کودک ما تا آن زمان، دوری از خانواده را تجربه نکرده است، برایش دشوار است که یکباره از خانه دل بکند و نیمی از روز را در محیطی بسته آن هم با قوانین و مقرراتی که با آنها آشنایی ندارد (مدرسه) سپری کند. خروج ناگهانی از محیط آرامش روحی او را بر هم می زند و در سازگاری با محیط جدید با مشکل رو به رو می شود. آموزش های پیش از دبستان می تواند آمادگی لازم برای وارد شدن به محیط رسمی آموزش را در کودکان ایجاد کند. پژوهشگران معتقدند که برخی نابهنجاری های رفتاری- آموزشی مانند ناتوانی در درک مفاهیم آموزشی، بی قراری و شیطنت در کلاس، بیش فعالی، بی نظمی در انجام تکالیف یا رفتارهای شخصی، فرار از مدرسه، تکرار پایه آموزشی (مردود شدن- نیاز به تلاش) و هر نوع عدم تعادل رفتاری- آموزشی ناشی از غفلت در آموزش صحیح در پایه پیش دبستانی است. درحقیقت همه کودکان نیاز دارند تا پیش از ورود به مدرسه و یا بهتر بگویم ورود به اجتماع، آمادگی های لازم را کسب کنند . سرمایه گذاری صحیح در یادگیری پایه پیش از دبستان نه تنها باعث افزایش آمادگی و اشتیاق کودکان برای ورود به مدرسه و اجتماع می شود بلکه در آینده از موقعیت های شغلی و اجتماعی بهتری سود خواهند برد و در تعاملات اجتماعی و روابط فردی به دلیل عملکرد مناسب در دوران مدرسه موفق تر هستند .

  • نویسندهفاطمه اکرمیان کارشناس ارشد روان شناسی، آموزگار